Περί αγάπης και έρωτος…

loveTι είναι ο έρωτας? Ποιος θα μπορούσε να τον ορίσει? Είναι έκσταση και μαρτύριο, ελευθερία και σκλαβιά μαζί. Ο έρωτας είναι μία παράξενη σύνδεση – ιδιότητα – συναίσθημα, που αναμιγνύει τη μαγεία με την πραγματικότητα. Οι ποιητές θα μας πουν ότι ο έρωτας κινεί τον κόσμο μας. Ο Έριχ Φρομ έλεγε ότι δεν υπάρχει καμία δραστηριότητα, καμία ενέργεια που να ξεκινά με τόσες ελπίδες και τόσες προσδοκίες και που αποτυγχάνει τόσο συχνά, όσο ο έρωτας.

Από τα βάθη της αρχαιότητας έως σήμερα πολλά μεγάλα πνεύματα έχουν ασχοληθεί με τον έρωτα. Εδώ δεν θα επεκταθούμε πολύ, αλλά θα περιοριστούμε σε μια πιο ψυχαναλυτική ματιά του. Οι ψυχοθεραπευτές λοιπόν, γνωρίζουν ότι στη βάση του έρωτα υπάρχει μία τρομακτική απαίτηση. Η απαίτηση για αποκλειστικότητα στην καρδιά του άλλου! Αυτό όμως είναι μια μη υγιής προσδοκία, μια προσδοκία απάνθρωπη. Αυτή η απαίτηση είναι και η ειδοποιός διαφορά ανάμεσα στον έρωτα και στην αγάπη. Ή για να το πούμε με άλλα λόγια: η αγάπη είναι ανιδιοτελής, ο έρωτας όχι! Η αγάπη κατ΄ουσίαν βασίζεται, όπως θα φανεί παρακάτω, στην ευγνωμοσύνη.

Ας δούμε όμως, πως επιλέγεται άραγε το αντικείμενο του έρωτα; Συναντώ έναν άνθρωπο, στον οποίο με ελκύει και με κάνει να τον ερωτευθώ συνήθως κάποιο γνώρισμά του, που ούτε καν το συνειδητοποιώ. Ένα πολύ μικρό στοιχείο, ένα «μυστικό σημάδι», που το αποκόβω από το σύνολο, το αναπλάθω σύμφωνα με τις φαντασιώσεις μου και μετατρέπει έτσι τον άλλο στο πιο υπέροχο πλάσμα του κόσμου. Όσο πιο μεγάλος δε, είναι ο έρωτας που νιώθω, τόσο πιο πολλές είναι οι παραμορφώσεις της πραγματικότητας που κάνω, ώστε να χωρέσει ο άλλος στο καλούπι της απαίτησής μου. Σωστή μυθοπλασία δηλαδή.

Αυτό το απροσδιόριστο «κάτι» που αναζητώ είναι ένα στοιχείο που με παραπέμπει στην πρώτη μαγεία των πραγμάτων, πριν από πολλά πολλά χρόνια. Η πηγή του έρωτα δηλαδή, βρίσκεται πολύ πίσω, στις πρώτες ημέρες της ζωής μας. Είναι η μαμά ή η τροφός που μας κράτησε στην αγκαλιά της τον πρώτο εκείνο καιρό. Είναι η αίσθηση μιας ανάσας, ενός βλέμματος ή η υφή ενός δέρματος, μια χροιά φωνής, μια κάποια μελωδία, μια τούφα από τα μεταξένια μαλλιά της. Είναι μια φευγαλέα εικόνα ενός στήθους που στάζει γάλα, ή οι χτύποι της καρδιάς της που αντηχούσαν σαν τύμπανο στο κεφάλι μας καθώς μας έβαζε για ύπνο. Κάτι απ΄ όλα αυτά ψάχνω μετά στην ενήλικη ζωή μου για να ερωτευτώ. Και δεν το γνωρίζω συνειδητά ούτε εγώ ο ίδιος ποιο είναι αυτό το «μυστικό σημάδι» που θα ξυπνήσει εκείνη την παλιά μαγεία και θα με κάνει να χαθώ στην αγκαλιά της. Όταν όμως το δω, το αναγνωρίζω αμέσως ακόμη και μέσα στο ημίφως και την καπνιά ενός μπαρ… Όταν το βρούμε, εστιάζουμε αποκλειστικά σε αυτό, αδιαφορώντας για όλα τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά του συντρόφου μας – τα οποία στην πορεία εκδηλώνονται και μας ξαφνιάζουν ή μας δυσαρεστούν. Στον έρωτα δεν ενδιαφερόμαστε – διστυχώς – ποτέ για ολόκληρο τον άνθρωπο που επιλέγουμε. Ενδιαφερόμαστε μόνο για το εν λόγω «μυστικό σημάδι», που τον κάνει ξεχωριστό για μας.

eros

Η πραγματικότητα όμως είναι αμείλικτη. Δεν είναι δυνατό να πετάξεις όλα τα άλλα, τα «άχρηστα», και να κρατήσεις μόνο τη λεπτομέρεια, το «μυστικό σημάδι», για σένα. Γι’ αυτό και είναι σχεδόν αδύνατο να συντηρήσεις στην πράξη τον έρωτα για πάντα. Οι πιθανότητες είναι εναντίον μας. Αν δεν αντικατασταθεί κάποια στιγμή από την αγάπη, οι προοπτικές δεν είναι ευνοϊκές.

Αληθινή αγάπη μπορεί να υπάρξει μόνο στους ώριμους ανθρώπους. Αυτοί έχουν δεχτεί τα δικά τους ελαττώματα καθώς και του συντρόφου τους και έχουν ζήσει την υπαρξιακή μοναξιά. Τον πρώτο χρόνο της ζωής τους έχουν πάρει αρκετή αγάπη από τη μητέρα τους κι έχουν αποδεχτεί πια ότι δεν μπορούν να τα έχουν όλα. Είναι έτσι σε θέση να νιώσουν ευγνωμοσύνη για το σύντροφό τους. Που είναι δίπλα τους, που μοιράζονται τις χαρές και τις λύπες, που αποδέχονται ο ένας τον άλλον. Η ευγνωμοσύνη δημιουργεί συνθήκες ενδιαφέροντος μεταξύ τους. Ο έρωτας δε διαρκεί συνήθως πάνω από ένα δυο χρόνια. Μετά, ή μεταμορφώνεται σε αγάπη με στοιχεία ευγνωμοσύνης, ή διαλύεται. Οι εξαρτημένοι, οι στερημένοι από μητρική αγάπη ονειρεύονται καρβέλια, μια ιδανική γυναίκα. Ακριβώς όπως τα παιδιά πιστεύουν ότι η μάνα τους είναι όλος ο κόσμος ή η Παναγία.

Ένας στερημένος άντρας για παράδειγμα, περιμένει να πάρει από μια γυναίκα ό,τι δεν πήρε από τη μητέρα του. Σε μια συνέντευξη του, ο Ματθαίος Γιωσαφάτ έλεγε: «…. η Αθήνα κάηκε από τα βαριεστημένα παιδιά των βορείων προαστίων. Μεγάλωσαν με υπαρξιακό κενό και οικιακές βοηθούς. Δεν αγάπησαν, επειδή δεν αγαπήθηκαν. Η επιθετικότητα είτε ενδοστρέφεται με αυτοκτονικές τάσεις είτε καταλήγει σε βία. Οσοι δεν αγαπήθηκαν τον πρώτο χρόνο της ζωής τους προσπαθούν να χάσουν τα όρια, όπως στην αγκαλιά μιας μάνας. Αλλοι το βρίσκουν αυτό στη θρησκευτική μεταρσίωση, άλλοι στα ναρκωτικά, άλλοι λένε “θρησκεία μου είναι ο Ολυμπιακός”».

Εκείνη την παλιά λοιπόν και πια ανεύρετη πρωταρχική εμπειρία ικανοποίησης και απόλαυσης, αυτή ζητώ να ξαναβρώ στον έρωτα. Αξίζει? Θα με ρωτήσετε… Αξίζει να κυνηγώ μάταια μια Χίμαιρα? Καθένας πρέπει να απαντήσει μόνος του σε αυτό το ερώτημα. Για μένα η απάντηση έρχεται από ένα κείμενο του Ν. Καζαντζάκη.
Ο Καζαντζάκης γράφει κάπου (στην Ασκητική του νομίζω, και ζητώ συγνώμη αν δεν το μεταφέρω τελείως σωστά):
«Βιολί είμαι στα χέρια σου Κύριε, τέντωσέ με να βγάλω μελωδία.
Μη με παρατεντώνεις Κύριε, θα σπάσω.
Παρατέντωσε με Κύριε κι ας σπάσω!»
Αξίζει πιστεύω να δινόμαστε στον έρωτα, με την εννήλικη επίγνωση όμως του τί ακριβώς είναι. Και ξέροντας ότι όταν έρθει η στιγμή, που ο έρωτας νομοτελειακά φθίνει, μόνο η αληθινή αγάπη θα οδηγήσει τη σχέση να ανθίσει σε βάθος, πλούτο και πληρότητα.

Διεύθυνση

house-logo-md Λεωφ. Κηφισίας 25
115 23, Αμπελόκηποι , Αθήνα
phone-logo-md 210 6422 522
6942 555 697
email_logoinfo@nikospanos.gr