Ψυχοσωματικές ασθένειες

psychosomaΌλο και πιο συχνά ακούμε τν έκφραση “ε καλά, αυτό είναι ψυχοσωματικό”.  Ποιές νόσοι ανήκουν όμως στ’ αλήθεια σ’ αυτή την κατηγορία?  Χρησιμοποιούμε τον όρο “ψυχοσωματικές παθήσεις” για να περιγράψουμε τις παθήσεις που χαρακτηρίζονται από σημαντικό ψυχογενές υπόστρωμα.  Γενικά θα μπορούσαμε να πούμε ότι οι περισσότερες ασθένειες είναι “ψυχοσωματικές”, δηλαδή εμπλέκουν και την ψυχή και το σώμα. Μια σωματική ασθένεια μπορεί να επηρεάσει την ψυχική μας κατάσταση (να δημιουργήσει άγχος, θλίψη κ.λ.π.) και αντίστροφα, μια ψυχική διαταραχή μπορεί να έχει αντίκτυπο στο σώμα μας (π.χ. ανορεξία, παραμέληση της εμφάνισης κ.λ.π.).   Ωστόσο, σε κάποιες ασθένειες, οι ψυχολογικοί παράγοντες (π.χ. στρες, άγχος) φαίνεται να παίζουν ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο: μπορούν να προκαλέσουν την  ασθένεια, να επιδεινώσουν ισχυρά τα συμπτώματα και να επηρεάσουν την πορεία της. Αυτές οι ασθένειες είναι που αποκαλούνται ψυχοσωματικές διαταραχές.  Για παράδειγμα, η ψωρίαση, το έκζεμα, τα στομαχικά έλκη, η υψηλή πίεση, οι καρδιοπάθειες, το βρογχικό άσθμα, η νόσος του Crown και το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου είναι ασθένειες που θεωρείται ότι επηρεάζονται ιδιαίτερα από ψυχολογικούς παράγοντες. Ο Βίλχελμ Ράιχ (και πολλοί άλλοι μετά από αυτόν), έχουν υποστηρίξει ότι και ο καρκίνος είναι καθαρά ψυχοσωματικός.  Κάποιες φορές επίσης, οι ψυχολογικοί παράγοντες μπορεί να προκαλέσουν επιμέρους σωματικά συμπτώματα χωρίς στην πραγματικότητα να προξενούν μια ασθένεια.  Για παράδειγμα, επειδή είμαστε στεναχωρημένοι, αγχωμένοι ή φοβισμένοι, μπορεί να εκδηλώσουμε σωματικά συμπτώματα όπως πονοκέφαλο, ναυτία, δύσπνοια, ταχυκαρδία, αρρυθμίες, ζαλάδα, τρέμουλο, εφίδρωση, ξηροστομία, πόνο στην κοιλιά ή στο στήθος, διάρροια, μυϊκούς πόνους κ.λ.π.

Ας δούμε τώρα γιατί εμφανίζεται μια ψυχοσωματική ασθένεια;   Η ασθένεια μπορεί να οφείλεται σε πολλούς παράγοντες. Μπορεί να εμφανιστεί σαν αποτέλεσμα κοινωνικών /περιβαλλοντικών παραγόντων ή σαν αποτέλεσμα γενετικών/κληρονομικών αιτιών. Κάποιες οικογένειες έχουν την τάση να καταπνίγουν τα συναισθήματά τους, οπότε κάθε συναίσθημα τείνει τότε να εκφράζεται με σωματικά συμπτώματα. Τα παιδιά μπορεί να υιοθετήσουν αυτή τη συμπεριφορά και να τη διατηρήσουν στην ενήλικη ζωή τους. Επίσης φαίνεται ότι κάποιοι τύποι ανθρώπων είναι πιο επιρρεπείς σε συγκεκριμένες ασθένειες. Για παράδειγμα, άνθρωποι φιλόδοξοι, ανυπόμονοι, που θέτουν υψηλούς στόχους, είναι πιο επιρρεπείς σε καρδιακές προσβολές, ενώ οι ήσυχοι, εσωστρεφείς άνθρωποι που έχουν την τάση να κρύβουν τα συναισθήματα και τους φόβους τους, είναι πιο επιρρεπείς στην εμφάνιση καρκίνου.  Αντίθετα, έχει παρατηρηθεί ότι οι ψυχωτικοί ασθενείς δεν παρουσιάζουν ποτέ καρκίνο.  Δεν μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα γιατί η ασθένεια εμφανίζεται κάποια δεδομένη χρονική περίοδο. Ίσως να την πυροδότησε ένας συνδυασμός από παράγοντες που έθεσαν το ψυχόσωμα του ατόμου σε επιφυλακη.   Το υπερβολικό στρες, μια μετακόμιση, ένα διαζύγιο, κάποιο πένθος, μπορεί να επισπεύσουν την εκδήλωση μιας σωματικής ασθένειας. Επίσης, μια ήδη υπάρχουσα ασθένεια μπορεί να επιδεινωθεί εξαιτίας τέτοιων στρεσογόνων παραγόντων.

scientificgalleryΌσο τα συναισθήματα, οι ανάγκες και οι επιθυμίες μας δεν εκφράζονται, όσο περισσότερο καταπιέζονται, τόσο πιο πιθανό είναι να βρουν τελικά διέξοδο και να εκδηλωθούν με τη μορφή σωματικής ή ψυχικής ασθένειας.  Οι εσωτερικές συγκρούσεις, οι ανεκπλήρωτες ανάγκες, οι απαγορευμένες επιθυμίες, τα καταπιεσμένα συναισθήματα, λειτουργούν συνδυαστικά με νοσογόνους παράγοντες εξασθενώντας την άμυνα του οργανισμού και έτσι εκδηλώνεται η ασθένεια.  Πολλές φορές επειδή δεν λαμβάνουμε από τους γύρω μας την προσοχή, τη φροντίδα, την αγάπη που θέλουμε ίσως χωρίς να το συνειδητοποιούμε, «αρρωσταίνουμε» προκειμένου να πάρουμε την πολυπόθητη φροντίδα.

Σκεφτείτε ότι ανεξάρτητα από την ταλαιπωρία που προκαλεί, η ασθένεια έχει διάφορα «οφέλη»: όταν είμαστε άρρωστοι αναγκαστικά ξεκουραζόμαστε, απαλλασσόμαστε για λίγο από διάφορες ευθύνες που μας βαραίνουν, αφηνόμαστε στα χέρια των άλλων, αποφεύγουμε άλλες καταστάσεις που μπορεί να μας δυσκολεύουν, φέρνουμε κοντά μας άτομα που μας έχουν λείψει ή «τιμωρούμε» κάποιους που μας «στεναχώρησαν».   Η ασθένεια αποκαλύπτει βαθύτερες ψυχικές καταστάσεις που έχουμε απωθήσει και περιέχει ένα κρυφό μήνυμα, αρκεί να ενδιαφερθούμε να το αναγνωρίσουμε. 

Το πιο σημαντικό θέμα στηναντιμετώπιση των ψυχοσωματικών ασθενειών, είναι η ολιστική τους προσέγγιση.  Ο κλασσικός γιατρός θα προτείνει φυσικά την κατάλληλη ιατρική αγωγή και θα επισημάνει τις απαραίτητες προφυλάξεις και τους παράγοντες επικινδυνότητας στον τρόπο ζωής του ατόμου.  Ο ασθενής μπορεί παράλληλα να απευθυνθεί και σε κάποιον ειδικό ψυχικής υγείας. Μέσα από την έκφραση καταπιεσμένων συναισθημάτων και ενδόμυχων σκέψεων, την επεξεργασία τραυματικών εμπειριών και την αναγνώριση της στάσης του στη ζωή, ο ασθενής θα αποκτήσει μεγαλύτερη επίγνωση του εαυτού του και θα κατανοήσει καλύτερα το ψυχολογικό υπόβαθρο της νόσου.   Επιπλέον θα λάβει την απαραίτητη ψυχολογική υποστήριξη για να διαχειριστεί την ασθένεια.

Διεύθυνση

house-logo-md Λεωφ. Κηφισίας 25
115 23, Αμπελόκηποι , Αθήνα
phone-logo-md 210 6422 522
6942 555 697
email_logoinfo@nikospanos.gr